Hòa thượng tự thiêu để phản đối chính quyền


Trong suốt hơn nhị nghìn năm hiện hữu trên quê hương, chưa bao giờ Phật giáo vn phải đối lập với những rình rập đe dọa và thử thách trầm trọng như trong khoảng thời gian gần bốn mươi năm giữa thế kỷ thứ 20. Đó là tiến trình mà Phật giáo nên chịu tác động ảnh hưởng của 3 cuộc rủi ro lớn. đầu tiên là nội lực của Phật giáo bị khánh kiệt sau ngay sát 100 năm bị “nhiệm vụ khai hoá” của thực dân Pháp gạt ra khỏi vai trò phên dậu văn hóa của dân tộc. thứ hai là cùng đồng hành với dân tộc bản địa trong cao trào kháng ngoại xâm đề nghị đã hy sinh gần hết sạch nguồn vốn trí tuệ, thân mạng và đại lý vật hóa học trên cả ba miền đất nước. Thứ cha là sau ngày nước nhà qua phân vào thời điểm năm 1954, trong những lúc Phật giáo tại miền bắc bộ gần như hoàn toàn tê liệt vì hậu trái của chiến cuộc thì trên miền Nam, trong cố gắng nỗ lực chập chững hồi sinh, Phật giáo lại phải đối mặt suốt sát một thập niên với một thiết yếu sách bọn áp, hủy diệt có khối hệ thống của chính quyền Ngô Đình Diệm.

Bạn đang xem: Hòa thượng tự thiêu để phản đối chính quyền


Chính quyền Ngô Đình Diệm cùng với vị Tổng Giám mục “quyền huynh nắm phụ” đầy hoài bão đạo tương tự như đời, thật ra chỉ là một trong những công nạm để thừa kế và tiến hành một phương pháp dai dẳng cùng không khoan nhượng, sách lược xâm thực văn hóa truyền thống của nhà nghĩa thần quyền ngoại bang, suốt gần 600 năm khắp nơi trên nạm giới.
Phật giáo vn trở thành đối tượng người sử dụng bị nhắm tới đầu tiên, liên tục và dữ dằn trong suốt 8 năm cai trị của chế độ Ngô Đình Diệm, một chế độ mà trọng trách chính trị của tập đoàn lớn lãnh đạo đã tạo nên họ không còn lựa chọn nào khác, không hề cách hành động nào khác hơn là phải hủy diệt Phật giáo. Cho nên trong trong cả 8 năm, Phật giáo đã trở nên kỳ thị, bầy áp, khống chế, thậm chí bị phá hủy trong hầu như mọi lãnh vực nghỉ ngơi quần chúng cũng giống như công quyền trên miền Nam. Từ quy định đến chủ yếu trị, từ giáo dục đào tạo đến an ninh, từ kinh tế đến yêu thương mãi, từ nông nghiệp đến làng hội, từ quân đội cho hành chính … và quan trọng đặc biệt trong lãnh vực tôn giáo thì tổ chức chính quyền dùng đầy đủ mọi biện pháp để chế ước và hủy diệt đến tận cùng.
Trong nội dung bài viết này, người sáng tác phân tích các vì sao dẫn đến trào lưu đấu trong bất đảo chính của Phật giáo việt nam và đại nguyện trường đoản cú thiêu do chánh pháp của Bồ-tát mê thích Quảng Đức. Trên đại lý này, phân tích tổng quan về ý nghĩa tự thiệu của Bồ-tát say đắm Quảng Đức, nhằm từ đó, mỗi người tự rút ra mang lại mình những bài học tập nhập thế, phụng sự nhân sinh.
*

Một tín đồ theo Tin Lành giáo tại Hoa Kỳ, Mục sư Donald Harrington đã tường thuật khôn cùng xúc cồn về thực chất và ý nghĩa sâu sắc của việc Bồ-tát Quảng Đức từ bỏ thiêu, như ngọn lửa soi sáng sủa lương tâm cơ quan ban ngành độc tài toàn trị Ngô Đình Diệm và những người chủ sở hữu trương cuộc chiến tranh thực dân bắt đầu ở khu vực miền nam Việt Nam:
“Cách trên đây hơn nhì tuần, vào trong ngày 11.6.63 Hòa thượng say mê Quảng Đức đã ngồi thiền trê tuyến phố nhựa nóng. Vào tay Hòa thượng cố một xâu chuổi 54 phân tử và bước đầu niệm Phật. Trên dòng áo cà sa của Hòa thượng thì vẫn tẩm ướt đầy xăng. Tất cả Tăng Ni lùi lại, kính cẩn, ghê sợ. Khách cỗ hành phân biệt một vươn lên là cố phi thường gì sắp tới xẩy ra nên toàn bộ đều tạm dừng chờ đợi.
Với vẻ im lặng, yên tâm trên khuôn mặt, Hòa thượng Quảng Đức niệm lớn: “Nam tế bào A Di đà Phật”. Cầm cố rồi tín đồ bật một que diêm cùng ngọn lửa phừng phực bốc lên phủ bí mật thân thể dẫu vậy Người không còn rên la giỏi lay động. Fan ngồi trực tiếp trong mười phút, thân hình ngập trong lửa đỏ, cùng khi lửa tàn, người nằm xuống bất động...
Người ta hoàn toàn có thể tự hỏi sự khủng khiếp và niềm phẫn hận làm sao đã có thể khiến đến một tín đồ của “Tình Thương” của “Hòa Bình”, quyết chí từ thiêu?... Nếu như sự hay vọng trọn vẹn và ngán đời tột đỉnh đã gửi con fan trên đời nầy đến chỗ từ bỏ tử, thì một lý tưởng cao tay nhất và lòng yêu đời nồng dịu nhất một thỉnh thoảng cũng vẫn sản xuất những người dân tử đạo quả cảm độc nhất trong kế hoạch sử... Hòa thượng Quảng Đức hy sinh đời mình bằng phương pháp tự thiêu để thức tỉnh giấc lương chổ chính giữa của Tổng thống Diệm và xem xét cho toàn thế giới..
Người đã chịu đựng sự âu sầu của tia lửa hồng đã đốt domain authority thịt cơ mà không một lời kêu than. Bạn gởi mấy lời của bạn cho Tổng thống Diệm, và cho tới thời điểm bây giờ ông Diệm vẫn chưa chịu đựng nghe hay chú ý. Nhưng lại dù sao ngôn ngữ ấy vẫn là tiếng nói của tình thương, ngôn ngữ mà trong tâm của nó cất đưng sự giải thoát của miền nam bộ Việt Nam. Bạn đã vướng lại một bóng đen sĩ nhục lên sự huy hoàng cơ mà Giáo hoàng Gioan đã đem đến cho Giáo hội Thiên Chúa. Bạn đã làm cho và tín đồ phải làm, cho từng người Hoa Kỳ đi kiếm linh hồn của bạn và cho cơ quan chỉ đạo của chính phủ Hoa Kỳ biết rằng, trừ phi chính phủ thành phố sài thành thực thi ngay lập tức quyền bình đẳng tôn giáo mang đến Phật giáo đồ và thoải mái cho dân bọn chúng Việt Nam, toàn bộ mọi viện trợ của Hoa Kỳ đầy đủ phải dứt ngay...
Ngọn lửa ấy hoàn toàn có thể thành một tia hy vọng cho những người từ thọ bị áp bức bởi người nước ngoài hay vì ngay bao gồm đồng bào của họ...”<3>
“Tôi tên là Nguyễn Văn Khiết, pháp danh là Thị Thủy, pháp từ bỏ là Quảng Đức, tu sĩ Giáo Hội Tăng Già Việt Nam, có thẻ căn cước số 399703 cung cấp tại Quận Tân Bình ngày 21 tháng 2 năm 1962, hiện tại tọa nhà chùa Long Phước, làng mạc Ninh Quang, Khánh Hòa, khẳng định rằng:
1) Năm nguyện vọng buổi tối thiểu nghi trong bản Tuyên Ngôn của Tăng, Tín thiết bị Phật giáo là phản ảnh tinh thần chân chánh của Phật giáo Việt Nam.
2) Nguyện luôn luôn son sắt kiên định với lý tưởng tranh đấu hòa hợp tình, bất đảo chính của Phật tín đồ Việt Nam.
Và nhằm minh định lập trường của bọn chúng tôi, công ty chúng tôi tự nguyện nấu nung thân này nếu thiết yếu phủ việt nam Cộng Hòa không làm vừa lòng nguyện vọng ghi trong bạn dạng Tuyên Ngôn là phản hình ảnh tha thiết muốn cầu của cục bộ Phật giáo đồ Việt Nam.
Và xin quý Thượng tọa thuận tình chuyển tới toàn thể tín trang bị lời nguyện ước sau cuối của tôi: Phật tử họ hãy với mọi người trong nhà tự giác, trường đoản cú nguyện, kiên trì với sứ mạng duy trì chánh pháp, bảo đảm an toàn lá cờ Phật giáo.”<4>
Mặc dù không được Giáo hội Tăng già vn chấp nhận,<5> Bồ-tát Quảng Đức vẫn thầm yên theo đuổi đại nguyện tự thiêu trên tinh thần vô ngã, vị tha. đầy đủ ngày cuối đời tại chùa Ấn Quang, Bồ-tát tham thiền nhập định, phát âm tụng kinh Pháp Hoa, ôn lại tấm gương của Bồ-tát Dược Vương sử dụng hỏa quang quẻ tam-muội nhằm đốt thân cúng nhịn nhường chánh pháp.
Trong Lời nguyện trung tâm quyết,<6> Bồ-tát yêu thích Quảng Đức miêu tả lòng từ bỏ bi đối với vận mạng của Phật giáo: "Tôi là một trong những tu sĩ mệnh danh là Trưởng tử của Như Lai có lẽ nào cứ ngồi điềm nhiên tọa thị khiến cho Phật giáo tiêu vong." hành vi của Bồ-tát Quảng Đức một khía cạnh "nguyện thiêu thân trả tạm này cúng nhịn nhường chư Phật” phương diện khác nhằm mục tiêu mục đích “hồi phía công đức bảo tồn Phật giáo." từ bỏ trong thâm tâm, ngài hy vọng cầu đông đảo việc xuất sắc lành mang đến với tổng thống Ngô Đình Diệm, “Cầu nguyện Phật Trời gia hộ mang lại Tổng Thống Ngô Đình Diệm sáng sủa suốt” và mong muốn ông “nên mang lòng có nhân từ bi đối với quốc dân, và thi hành chánh sách đồng đẳng tôn giáo để giữ lại vững tổ quốc muôn thuở”. Đối với quê hương, dân tộc và đạo pháp, Bồ-tát Quảng Đức muốn cầu: “ơn Phật gia hộ mang lại Phật Giáo vn được vĩnh cửu bất diệt; mong hồng đậc ân Phật gia hộ mang lại chư Đại Đức Tăng Ni, và Phật tử nước ta tránh khỏi tai nạn đáng tiếc khủng bố, bắt bớ, nhốt của kẻ tà đạo ác; và sau cuối là cầu nguyện cho giang sơn thanh bình, quốc dân an lạc.”
Thông thường xuyên “lửa” trong Phật giáo tượng trưng mang lại “tham ái” như vào kệ Pháp Cú 146: “Cười sao được, sướng vui sao nỗi/ khi lửa tham (pajjalite)<7> cháy rụi thế gian/ tăm tối giăng tủ trời đêm/ Sao không cố gắng nỗ lực tìm đèn sáng sủa soi?”<8> Lửa rực đỏ tự thân Bồ-tát mê say Quảng Đức xuyên suốt 7 phút đã trở thành “lửa tự bi” như đơn vị thơ Vũ Hoàng Chương<9> đã miêu tả qua bài thơ bất hũ có cùng tên. Ngọn lửa tự bi của Bồ-tát mê say Quảng Đức có chức năng soi sáng sủa lương trung tâm như ngọn đuốc trí tuệ. Bởi ngọn lửa từ bỏ bi, trái tim từ bỏ bi của Bồ-tát đam mê Quảng Đức biến hóa “xá lợi trái tim” thứ nhất và tuyệt nhất về thể một số loại này, bất diệt với thời gian, biểu tượng của tình thương chiến thắng bạo tàn, trí tuệ thành công gian ngụy.
“Từ các năm nay, Phật giáo đồ đã bị khủng bố đàn áp khắp nơi, chúng tôi vẫn nhẫn nhục, tất nhiên không cần hèn yếu, mà vị ý thức được hoàn cảnh dân tộc ta hiện tại. Nhưng đau đớn thay, một số trong những đã tận dụng quyền hành gây nên không biết bao nhiêu tang tóc đối với Tăng và tín thứ Phật giáo khắp trong nước, đối xử một phương pháp bất công với cùng 1 tôn giáo có hàng nghìn năm lịch sử hào hùng của dân tộc. Từ hành vi này mang lại manh vai trung phong khác, thậm chí đã giày đạp lên quyền lợi và nghĩa vụ thiêng liêng duy nhất của Phật giáo đồ: Cờ Phật giáo nước ngoài bị triệt hạ. Ra quyết định này đang trái cùng với hiến pháp với ngang nhiên vi phạm quyền tự do tín ngưỡng. Trước những hành động bất công đó, Tăng cùng tín đồ dùng khắp cả trong nước, chúng tôi bắt buộc phải đứng lên tranh đấu mang đến lý tưởng của mình.”<10> có thể nói, ba cơ chế bất bình đẳng tiếp sau đây a) Độc tôn Thiên Chúa giáo, b) Đạo dụ số 10 cùng c) triệt hạ cờ Phật giáo, đang trở thành các vì sao sâu xa, dẫn đến cuộc đương đầu bất đảo chính của Phật giáo, châm ngòi cho việc sụp đổ cơ chế Ngô Đình Diệm.
Thể chế việt nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm thực tế là chính sách gia đình trị cùng Thiên Chúa giáo trị, bao hàm tổng thống Ngô Đình Diệm, Tổng giám mục Ngô Đình Thục, chũm vấn Ngô Đình Nhu và đệ độc nhất vô nhị phu nhân è cổ Lệ Xuân.
Thượng nghị sĩ Mỹ Mansfield, người đã từng có lần ủng hộ Ngô Đình Diệm, xác định rằng: "chế độ ông Diệm là một cơ chế độc tài, gia đình trị, công giáo trị".<11> Trong nỗ lực cố gắng đưa Thiên Chúa giáo biến đổi tôn giáo độc tôn tại khu vực miền nam Việt Nam, chế độ gia đình trị này vẫn tuyên chiến và đàn áp Phật giáo trong thời điểm Phật đản 1963. Đó là sai trái lớn với cũng là nguyên nhân dẫn tới việc suy vong của chế độ mấy mon sau đó.
Đề cập mang đến chủ nghĩa độc tài đạo thiên chúa và thiết yếu sách bầy áp Phật giáo một giải pháp tàn nhẫn, Avro Manhattan đã nhận được xét rất chính xác như sau:“Tổng thống Ngô Đình Diệm của Nam nước ta là một người theo đạo Công giáo kẻ thống trị Nam vn bằng một bàn tay sắt… Ông đã có hồng y Spellman và giáo hoàng Pius XII trồng vào cái ghế tổng thống. Ông đã phát triển thành cải ngôi vị tổng thống thành một bên độc tài Công giáo, tàn nhẫn nghiền nát những đối lập chính trị cùng tôn giáo.”<12>
Avro Manhattan còn cung ứng cho họ những thông tin rùng rợn về tội lỗi mà cơ quan ban ngành Ngô Đình Diệm đã tạo ra trong năm 1955-1960: “Người ta ghi dấn rằng, cùng những con số tiếp sau đây tuy không được chính quyền chính thức khẳng định nhưng rất có thể coi là đáng tin cậy, là trong thời hạn kinh hoàng trường đoản cú 1955 mang lại 1960, ít nhất là bao gồm 24000 fan bị thương, 80000 bị hành quyết tuyệt bị ám sát, 275000 fan bị cố tù, thẩm vấn hoặc với tra tấn hoặc không, và khoảng chừng 500000 bị mang đi các trại tập trung. Đây chỉ là những số lượng ước tính bảo thủ, khiêm nhường”.<13>
Ký giả người Úc Denis Warner mang đến rằng: “Trong các năm, cái chính sách bạo ngược siêng chế mà lại Tây phương đồng minh với sinh hoạt Saigon (chế độ Ngô Đình Diệm) thì còn tệ hơn là cái chế độ mà tây phương đang chiến tranh để chống (chế độ CS)”. Diệm và gia đình ông ta vẫn giết hoặc lưu giữ đày toàn bộ những thế đối lập. “Diệm đã hết đi sự tin yêu và trung thành của dân chúng” như bộ trưởng liên nghành McNamara đã nhận được định ngày 26 mon 3, 1964.”<14>
Trong tác phẩm danh tiếng “Thập giá và lưỡi gươm”, linh mục trằn Tam Tĩnh cho chúng ta biết trong quy trình tiến độ 8 năm trị vì, tổ chức chính quyền Ngô Đình Diệm đã nhốt 90% fan ngoài công giáo trong cơ quan chính phủ Công giáo, trong khi tạo quyền gắng bất công mang lại các thân phụ xứ: “Từ năm 1955 đến năm 1963 là thời tiến thưởng son của công ty nghĩa cha chú, cùng với những ích lợi thật chẳng gồm bao nhiêu, tuy nhiên với những hà lạm gây nhiều tiếng tăm hơn, nhất là trong những lúc dân chúng gồm 90% là không tính Công giáo mà lại bị giam giữ dưới một thứ chủ yếu “Chính bao phủ Công giáo.” khắp nơi, nghỉ ngơi thành phố tương tự như tại nông thôn dòng áo chùng rạm là biểu tượng của quyền thế.”<15>
Để thực hiện cơ chế bất bình đẳng xã hội và bất đồng đẳng tôn giáo, chuyển vai trò công giáo lên vị trí độc tôn tại miền nam Việt Nam, Ngô Đình Diệm vẫn lập ra đảng buộc phải lao – Nhân vị (gọi tắt là đảng buộc phải Lao), nhà trương chủ nghĩa duy linh – nhân vị. Mục đích của đảng cần Lao là chống cộng sản, chống Phật giáo và kháng đảng phái quốc gia, đồng thời, nhà trương vâng lời các cha, vâng lời Ngô Đình Cẩn và vâng lời Ngô Đình Diệm.<16> Phương châm hoạt động của đảng yêu cầu Lao là: “vì Chúa và cho Giáo hội Công giáo.” cương lĩnh của đảng nên lao khích lệ những linh mục và giáo dân: "đem hết thể xác và linh hồn cho tới hơi thở cuối cùng để kháng cộng sản vô thần, chống Phật giáo ma quỷ, chống các đảng phái quốc gia".<17>
Về sự cai trị độc tài của Diệm nhờ vào thuyết Nhân vị, Bernard Newman nhận xét như sau: “Bất nói hiến pháp viết như vậy nào, Diệm giai cấp như là một trong những nhà độc tài. Triết lý thiết yếu trị của ông ta dẫn xuất từ một nhóm Công giáo Pháp, những người đã đề ra thuyết Nhân Vị... Thuyết Nhân Vị như là “một pha trộn lộn xộn của các sắc lệnh của giáo hoàng và kinh tế mẫu giáo, tổ hợp với một sự nghi vấn những tứ nhân thương gia, một sự e ngại đầu tư ngoại quốc, với một ý niệm là cần yếu thành giành được gì những ở việt nam nếu không có sự kiểm soát điều hành của chính phủ.”<18>
Nhằm tôn vinh Công giáo, chính quyền Ngô Đình Diệm “đã tổ chức lớp học về duy linh rồi lợi dụng lớp học tập ấy mà lại xuyên tạc phật giáo của chúng tôi, dọa nạt cùng bắt hội viên của cửa hàng chúng tôi phải ký 1-1 qua Thiên Chúa giáo, nếu không sẽ đi học tập dài hạn tại quận với tỉnh".

Xem thêm:

<19> ko kể ra, chính quyền họ Ngô cùng dùng cơ chế cưỡng bức cải đạo, phun giết Phật tử và phát hành nhiều điều luật không giống ai: “Đối với dân lương từ thời điểm năm 1954 đến năm 1963, cơ chế Ngô Đình Diệm sẽ giết chết, bắt giam, tra tấn Phật giáo đồ; dụ dỗ cải đạo, cấm Phật tử đi lễ chùa.”<20>
Chính sách toàn trị và công giáo trị của Diệm là một trong chủ nghĩa phát-xít mới tại Việt Nam: "Diệm mong mỏi thống nhất cả nước thành một khối đạo gia tô và chuyển những tôn giáo với đảng phái sang Công giáo. Công giáo ở vn là công ty nghĩa tứ bản. Giáo hội là đại diện thay mặt của chính phủ. Nếu như anh ý muốn giàu sang, nếu anh mong muốn trở thành sĩ quan, anh đề xuất là Công giáo".<22> cũng chính vì chủ trương này mà lại Phật giáo đã nghiễm nhiên trở thành đối tượng bị khủng ba và áp bức của tổ chức chính quyền Ngô Đình Diệm.
Về góc nhìn văn bạn dạng luật, Đạo dụ số 10 được xem như là nguồn gốc của bất đồng đẳng tôn giáo, mà chính quyền Ngô Đình Diệm hy vọng sử dụng như một sệt ân dành cho Thiên Chúa giáo cùng như một gông cùm so với Phật giáo và các tôn giáo khác. Cơ chế thiên vị Thiên Chúa giáo đã bao gồm từ thời Pháp thuộc cùng thời quốc trưởng Bảo Đại, được vn Cộng hòa liên tục áp dụng gồm mục đích bầy áp Phật giáo, đề cao Thiên Chúa giáo.
Đạo dụ số 10 vị quốc trưởng Bảo Đại phát hành năm 1950, công cụ về những tổ chức hội đoàn bao hàm tôn giáo, không tính Thiên Chúa giáo. Bên trên nguyên tắc, khi chế độ quốc trưởng Bảo Đại đã bị thay thế bởi chính thể việt nam Cộng hòa, thì Đạo dụ số 10 không hề hiệu lực pháp lý. Ấy nắm mà, từ thời điểm năm 1954 mang đến 1963, cơ quan chỉ đạo của chính phủ Ngô Đình Diệm dựa vào Đạo dụ số 10, ra tay bọn áp Phật giáo cùng nỗ lực đào thải Phật giáo ra khỏi bản đồ văn hóa truyền thống tôn giáo Việt Nam, nhằm mục đích từng bước trở nên Thiên Chúa giáo thành quốc giáo của Việt Nam.
Điều 7 của Đạo dụ số 10 qui định rằng các hội đoàn bao gồm “tôn giáo, chủ yếu trị, trường đoản cú thiện, khoa học, văn học, mỹ nghệ, tiêu khiển, thanh niên, thể thao cùng đồng nghiệp ái hữu” hoàn toàn có thể bị “bác khước không chất nhận được lập hội mà không nhất thiết phải nói rõ lý do.” Đối với các hội đoàn đã cho phép thành lập rồi vẫn rất có thể bị “bãi đi vì trái điều lệ hay vì lẽ trị an.”<23> Theo điều luật này, những hội đoàn trong số đó có các hội Phật giáo Việt Nam rất có thể bị bãi miễn bất cứ lúc nào, mà không bắt buộc trưng dẫn lý do. Hoặc khi cần trưng dẫn lý do, thì bao gồm quyền có thể viện cớ “vì lẽ trị an”,<24> một khái niệm hiện tượng rất mơ hồ, không thể thực thi được công bình xã hội cùng tôn giáo, nhưng trên thực tiễn đã phá vỡ vô tư xã hội và đồng đẳng tôn giáo. Đây là vấn đề mà theo lãnh đạo phật giáo việt nam “Đạo dụ số 10 triệt hạ hết thảy giá trị tôn giáo.”<25>
Có lẽ, bởi vin vào chế độ “vì lẽ trị an” mà tổ chức chính quyền Ngô Đình Diệm gồm cớ triệt phá cờ Phật giáo nhân loại vào mùa Phật đản 1963, hình tượng tâm linh của Phật giáo toàn cầu, nhằm chứng minh Thiên Chúa giáo là “Công giáo” ngơi nghỉ Việt Nam, nhưng trên thực tế chỉ là một trong tôn giáo thiểu số.
Điều 44 của Đạo dụ số 10 lý lẽ về một “chế độ đặc trưng cho các hội truyền giáo Thiên chúa với Gia-tô”. Sự thiên vị được bỏ lên “căn bản pháp lý của thực dân pháp.”<26> Theo lãnh phật giáo giáo nước ta năm 1963, những điều 10 và điều 12 sẽ làm cho những tôn giáo ngoại trừ Thiên Chúa giáo cùng Gia-tô giáo “bị kiểm soát điều hành một cách cực kì nghiêm khắc, bởi bất kể nhân viên nào của Hành thiết yếu và tư pháp.”<27> Việc gia hạn và áp dụng Đạo dụ số 10 đã chế tác tình trạng thiên vị Thiên Chúa giáo và Gia-tô giáo, đang khi lũ áp Phật giáo, khủng cha Tăng Ni, bắt bớ tín đồ, gây không ổn định tôn giáo, chính trị và xã hội tại miền nam Việt Nam.
Công điện thứ hai gởi và yêu cầu Ngô Đình Diệm thu hồi công năng lượng điện 9195 một cách khéo léo: “Chúng tôi thiếu tín nhiệm rằng đưa ra quyết định đó xuất phát điểm từ Tổng thống. Thỉnh ước Tổng thống ra lệnh khảo sát và thu hồi công điện nói trên. Trân trọng”.
Công năng lượng điện thứ cha gởi những hội đoàn Phật giáo Việt Nam, kêu gọi những sơ môn pháp phái Phật giáo sẵn sàng thống nhất hành động vì đại cuộc dân tộc bản địa và Phật giáo: “Cờ Phật giáo bị triệt hạ vì chưng Công điện số 9159. Đã điện mang đến Phật giáo thế giới can thiệp và đã điện cho Tổng thống thỉnh ước đình chỉ. Nhưng những tập đoàn Phật giáo vẫn thông báo cho những đơn vị và đợi chỉ thị”.
Các phương tiện truyền thông media của cơ quan ban ngành Ngô Đình Diệm vu cáo vụ thảm sát đó là vì “Việt cùng ném lựu đạn”<30> nhưng lại trên thực tiễn là do binh lực và xe pháo tăng của thiếu thốn tá Mathew Đặng Sĩ <31> nổ súng, đằng sau sự ra lệnh của Tổng giám mục Ngô Đình Thục. <32> Lời bào chửa khôn khéo của Đặng Sĩ vào thời điểm năm 1964 đang không thể góp ông thoát ra khỏi việc bị tuyên xử tử hình, vì chưng phạm các tội danh “bắn vào đám đông không vũ trang, dùng xe quấn thép cán tín đồ biểu tình, và áp dụng chất nổ gian nguy để điều hành và kiểm soát đám đông”. <33>
Những sự kiện nêu trên sẽ dẫn cho cuộc tàn giáp đẫm máu, khủng ba Tăng, Tín thiết bị Phật giáo, tạo nên pháp nạn Phật giáo 1963. Đây là vì sao trực tiếp dẫn tới việc sụp đổ của đệ nhất việt nam Cộng Hòa.
Dựa vào ngôn từ của Đơn xin từ bỏ thiêu, 2 tờ chúc thư của Bồ-tát say mê Quảng Đức, phiên bản Tuyên ngôn của Tăng, Tín vật Phật giáo nước ta <34> (về sau viết tắt là phiên bản Tuyên ngôn) và phiên bản Phụ thêm về bạn dạng Tuyên ngôn của Phật giáo nước ta (về sau viết tắt là bản Phụ đính), <35> bạn có thể khẳng định rằng ý nghĩa tự thiêu của Bồ-tát ham mê Quảng Đức tương tự như phong trào chống chọi bất đảo chính của Phật giáo việt nam là không nhằm mục tiêu mục đính thêm lật đổ hay thay máu chính quyền Chính phủ, đưa người Phật giáo lên thay thế chính phủ, mà chỉ nhằm đổi khác chính sách bất công tôn giáo của tổ chức chính quyền Ngô Đình Diệm, theo đó, đồng đẳng tôn giáo được triển khai trong cỡ và lý tưởng công bằng xã hội.
Về bạn dạng chất, phong trào đấu tranh bất bạo động của Phật giáo nước ta năm 1963 không hẳn là cuộc đấu tranh chính trị, theo kiểu của một đảng phái ngăn chặn lại và sa thải một đảng phái khác. Trong chính thể đệ nhất nước ta Cộng hòa không có đảng phái làm sao là của Phật giáo, hay chống chọi vì quyền lợi và nghĩa vụ Phật giáo. Giới chế độ Phật giáo bao hàm giới Tỳ-khưu/ Tỳ-khưu-ni với Giới Bồ-tát không được cho phép và ko khích lệ những tu sĩ Phật giáo tham gia các đảng phái chủ yếu trị.
Chính quyền Ngô Đình Diệm khôn xiết khéo léo, ngoài việc dùng vũ lực chấn áp trào lưu dân sự sử dụng bất đảo chính làm sức mạnh, còn xuyên tạc phong trào Phật giáo do Việt cùng giật dây. Khi vu cáo trào lưu bất đảo chính của Phật giáo với hoạt động chính trị của Việt cộng, có khuynh hướng giải quyết và xử lý các mâu thuẫn chính trị ở khu vực miền nam Việt Nam, tổ chức chính quyền Ngô Đình Diệm ước muốn làm kia liệt phong trào dân tộc và chính đạo của Phật giáo. Chế độ truyền thông của chính quyền Ngô Đình Diệm sẽ thất bại, bởi vì đã vu cáo phần lớn điều không có sự thật, mà theo Phật giáo “chân thiệt bất hư” (真實不虛).<36>
Bản Tuyên ngôn của Tăng, tín vật dụng Phật giáo vn được nhờ cất hộ đến chính quyền Ngô Đình Diệm là nhằm kết thúc tình trạng “máu vẫn chảy, nhân mạng đã biết thành hy sinh, cảnh béo bố, đàn áp bất nhân, bất công xóm hội, bất bình đẳng tôn giáo và phạm luật quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân.” Lãnh đạo phật giáo việt nam yêu cầu cơ quan chính phủ thực thi 05 hoài vọng sau đây:
2. Yêu mong Phật giáo yêu cầu được hưởng trọn một cơ chế đặc biệt như những Hội tuyên giáo Thiên Chúa đã có được ghi vào đạo dụ số 10.
5. Yêu thương cầu chính phủ nước nhà đền bồi một cách xứng đáng cho số đông kẻ bị làm thịt oan vô tội và kẻ chủ mưu ám sát phải đền rồng bồi đúng mức. <37>
Năm yêu ước trên có cách gọi khác là năm nguyện vọng chủ quyền của Phật giáo gồm ba phương diện sau đây. Về công bằng xã hội, cơ quan chính phủ không được khủng cha và bắt bớ tín đồ vật Phật giáo (yêu cầu 3), bắt buộc bồi thường hầu hết kẻ bị giết mổ oan vô tội và trừng phát kẻ công ty mưu sát hại (điều 5). Về đồng đẳng tôn giáo, cơ quan chỉ đạo của chính phủ phải được cho phép Tăng, tín vật Phật giáo được thoải mái hành đạo với truyền đạo (điều 4) cùng được hưởng quyền bình đẳng tôn giáo như Thiên Chúa giáo (điều 2). Về nguyên nhân bầy áp Phật giáo, yêu thương cầu chủ yếu phủ tịch thu công điện triệt hạ cờ Phật giáo ráng giới. Cả năm nguyện vọng nêu bên trên đều nhắm tới việc tạo ra một xã hội vào đó, công bình xã hội và bình đẳng tôn giáo được tôn trọng. Để dành được mục đích công bình xã hội, Tăng, tín đồ gia dụng Phật giáo quyết trọng điểm “sẵn sàng hy sinh cho tới lúc nào phần đông nguyện vọng phù hợp trên được thực hiện.” <38>
Để tránh tình trạng bị quy chụp vô căn cứ, xuyên tạc, vu khống từ bao gồm phủ, tương tự như những bộ phận lợi dụng phong trào đấu tranh bất bạo động của Phật giáo để gia công loạn, lãnh phật giáo giáo tuyên bố: “Không đồng ý mọi sự lợi dụng.” <40> văn bản của vấn đề này được phiên bản Phụ đính phân tích và lý giải rõ như sau: “Mục tiêu tranh đấu của Phật giáo đồ chỉ nhằm mục đích vào ưng ý tôn giáo bình đẳng trong kích cỡ lý tưởng công bằng xã hội; bởi lẽ đó, chúng tôi từ chối phần lớn sự tận dụng không tương xứng với tôn chỉ chúng tôi, duy nhất là phần đông kẻ mưu toan chức vị bao gồm quyền.” <41>
Nói giải pháp khác, trào lưu đấu tranh bất bạo động của Phật giáo vn năm 1963 là một trào lưu độc lập, thuần túy tôn giáo, ko mang color chính trị, không ủng hộ hay phòng đối một thiết yếu thể nào, không làm bình phông cùng không tạo vì sao cho cuộc hòn đảo chính diễn ra sau đó vài tháng, nhưng chỉ nhằm đổi khác chính sách sai trái của cơ quan chính phủ Ngô Đình Diệm, hầu góp phần mang lại công bằng xã hội và đồng đẳng tôn giáo tại miền nam Việt Nam.
Ngoài mục đích tùy chỉnh cấu hình công bằng xã hội vốn rất cần thiết cho toàn cảnh tôn giáo và chủ yếu trị tại miền nam Việt Nam lúc bấy giờ, phong trào đấu tranh bất bạo động của Phật giáo việt nam còn nhắm đến việc tùy chỉnh một xóm hội, trong những số ấy “bình đẳng tôn giáo” được tôn trọng ở tầm mức độ cao nhất. Theo lãnh đạo phật giáo lúc bấy giờ, chỉ lúc nào công bởi xã hội được tùy chỉnh cấu hình thì đồng đẳng tôn giáo bắt đầu được tiến hành đúng nghĩa. Nói bí quyết khác, đồng đẳng tôn giáo là mục tiêu thiêng liêng của nhà thuyết vô tư xã hội: “Tôn giáo đồng đẳng là một điểm nổi bật nhất, thiêng liêng tốt nhất trong lý tưởng công bằng xã hội.”<42>
Để tránh triệu chứng bị lý giải, quy chụp không đúng lầm, lãnh phật giáo giáo khẳng định “Chỉ tranh đấu mang lại lý tưởng “Tôn giáo bình đẳng”. <43> Tôn giáo đồng đẳng theo lãnh phật giáo giáo là các tôn giáo có tư biện pháp tôn giáo giống hệt về mặt luật pháp và được lao lý tôn trọng. Chỉ với biện pháp ứng xử này, chính phủ có thể giúp cho những tôn giáo tỏa sáng các giá trị nhân phiên bản trong phục vụ giang sơn và con người. Phiên bản Phụ gắn ghi rõ: “Các tôn giáo được khẳng định sẽ thuộc hưởng một cơ chế “bình đẳng”, có nghĩa cùng được ý niệm là gồm tư phương pháp tôn giáo như nhau. Nhưng bình đẳng là “bình vào đồng đẳng” do lẽ đó, giá trị các tôn giáo vẫn không giống nhau.” <44>
Không chấp nhận tình trạng sử dụng danh trường đoản cú “Công giáo” (một tôn giáo thiểu số trên Việt Nam) gọi cho đạo Thiên Chúa, không gật đầu chế độ đặc trưng mà bao gồm phủ giành cho Thiên Chúa giáo, yên cầu một cơ chế thực sự bình đẳng, lãnh phật giáo giáo nước ta mong mỏi khu vực miền nam Việt Nam không hề chia rẽ tôn giáo, do chế độ toàn trị Ngô Đình Diệm tạo ra. Bạn dạng Phụ đính cho thấy thêm sự ưu tiên của Đạo dụ số 10 là nguy cơ chia rẽ tôn giáo một biện pháp trầm trọng: “Với quan niệm tôn giáo đồng đẳng như vậy, đối chiếu với tình trạng hiện hữu, công ty chúng tôi bất mãn sự ưu tiên của Đạo dụ số 10. Đó là nguy cơ tiềm ẩn cho nước nhà và làm phân tách rẽ tôn giáo. Bởi lẽ đó, Phật giáo đồ shop chúng tôi đã phải công khai bày tỏ rõ rệt hoài vọng của mình. Với như thế, không phần đông lý, mà phạm vi chúng tôi tranh đấu cũng sẽ được ấn định rõ ràng: với danh nghĩa Phật giáo, chúng tôi đang làm cho một bài toán tranh đấu đến lý tưởng “Tôn giáo đồng đẳng trong độ lớn của lý tưởng công bình xã hội.”<45>
*

Đang khi nỗ lực tùy chỉnh thiết lập bình đẳng tôn giáo tại miền nam bộ Việt Nam, lập ngôi trường của lãnh đạo phật giáo nước ta là không xem Thiên Chúa giáo với Gia-tô giáo là quân thù của dân tộc bản địa hay của Phật giáo. Quan liêu điểm đồng ý sự phong phú tôn giáo này là thống nhất, được ghi rõ trong bạn dạng Phụ đính như sau: “Chúng tôi tuyên cha không coi ai là kẻ thù, nhất là đối với đạo Thiên Chúa. Lẽ thiết bị nhất, dầu từ ngày đạo dụ số 10 ra đời cho đến bây giờ, sự thiên vị công giáo đã công khai, nhưng shop chúng tôi tranh đấu là tranh đấu mang đến lý tưởng công bình, chứ không hẳn tranh đấu cùng với tư biện pháp một tôn giáo chồng lên một tôn giáo.” <46> Theo tuyên bố này, mục đích chính của trào lưu đấu tranh Phật giáo là đóng góp phần xây dựng một nắm giới không chỉ có có công bình xã hội, mà còn có bình đẳng và tự do thoải mái tôn giáo vày lãnh phật giáo giáo nhấn thức khôn cùng rõ: “nếu đến tôn giáo của bản thân mình có giá chỉ trị tuyệt đối và chỉ gồm tôn giáo của mình mới đáng tồn tại thì đấy là quan niệm sai trái nhất.” <47>
Phần lớn các cuộc chống chọi vì mục đích chính trị đều thực hiện đến vũ khí như một phương tiện, hoặc gồm trường hợp đặc biệt, thực hiện “bất bạo động” <48> (Sanskrit: ahiṃsā, Pāli: avihiṃsā) như 1 lợi thế, chẳng hạn như cuộc chiến dành tự do của Ấn Độ so với đế chế Anh, vì Gandhi lãnh đạo. Phong trào đấu tranh bất bạo động của Phật giáo vn 1963 là trận đánh đấu không ngang sức của một bên tay ko (không vũ khí), không tồn tại xu hướng bạo lực với một mặt là bao gồm thể ráng quyền, sử dụng vũ khí, xe pháo thiết giáp, quân đội khủng bố, bọn áp tàn nhẫn, dã man.
Về nội dung, trận chiến bất đảo chính của Phật giáo 1963 chịu ảnh hưởng tinh thần của Gandhi và chuyên sâu từ lý thuyết từ bi cùng vô óc của đức Phật. Xuất phát của sự ảnh hưởng được nêu rõ trong bản Phụ đính thêm như sau: “Chúng tôi, không những thế nữa, phải triển khai tư tưởng Phật giáo ngay trong cuộc chiến đấu của bọn chúng tôi… tức thì bây giờ, chúng tôi có thể tuyên tía một bí quyết minh bạch rằng tín đồ tăng sĩ Phật giáo là người sẵn sàng noi gương Gandhi, vị Thánh của sức mạnh bất bạo động... Nhưng ý thức và cách thức bất bạo động không phải chỉ tất cả thế, nên công ty chúng tôi sẵn sàng hy sinh đến cùng theo phương pháp này.” <49>
Nếu sức khỏe bất bạo động của Gandhi nằm ở cơ chế “bất phù hợp tác” (Non-cooperation movement) <50> thì sức khỏe của bất bạo động của Phật giáo vn là thiền định, niệm Phật và những khẩu hiệu trường đoản cú bi, ôn hòa, trình bày yêu sách đồng đẳng như: “Phật giáo độc nhất trí bảo vệ Chánh pháp dù bắt buộc hy sinh”, “Phật tín đồ ủng hộ chế độ tôn giáo bình đẳng,” “Yêu cầu cơ quan chỉ đạo của chính phủ thi hành chế độ tôn giáo bình đẳng,” “Chúng tôi đã tới lúc bị buộc phải tranh đấu cho chủ trương tôn giáo bình đẳng.” Khi trào lưu đấu tranh đổi mới cao trào, những khẩu hiệu trở nên quyết liệt, hùng dũng, sẵn sàng chuẩn bị bỏ thân mạng vì bao gồm pháp như: “Chúng tôi không không đồng ý một quyết tử nào,” "Phản đối chế độ bất công gian ác", "Đả đảo hành động sát nhân, vu khống", “Máu sẽ chảy,” "Hãy giết công ty chúng tôi đi", “Phật giáo bất diệt” v.v... đã trở thành những sức mạnh vô úy, cản lại xe tăng, bầy tớ đầy đấm đá bạo lực và đằng đằng ám khí của chính quyền Ngô Đình Diệm.
Thản nhiên và bất động trong lửa đỏ 7 phút, sự từ bỏ thiêu của Bồ-tát Quảng Đức đã có tác dụng rúng đụng toàn cầu. Tổng thống Mỹ, John Kennedy đề nghị thốt lên lời khiếp ngạc: “Trong lịch sử, chưa có một album nào trên báo vẫn tạo được không ít xúc cồn cùng mọi cả nhân loại như bức ảnh nầy”. <51> cam kết giả Malcolm W. Browne, người đã chụp ảnh tự thiêu của Bồ-tát thích Quảng Đức vẫn tự sự về tác động của bức ảnh tại Hoa Kỳ như sau: “Những bức hình mà tôi chụp về cuộc tự thiêu của HT. Quảng Đức ... được yếu tố diều hâu bày bán khắp thuộc ngõ hẻm... Trên thủ đô new york Times và báo Washington Post tất cả hàng chữ: “Chúng tôi cũng làm phản đối: We, too, protest”. <52>
Dựa vào công ty trương của ông phật “lấy từ bỏ bi xóa hận thù”, <55> phật giáo không coi Thiên Chúa giáo, mái ấm gia đình Ngô Đình Diệm và những người trực tiếp triển khai “Chiến dịch nước Lũ” <56> là người thù. Khía cạnh khác, mặc dù về bạn dạng chất, trào lưu đấu tranh của Phật giáo việt nam không nhà trương lật đổ chế độ, vị đó, độc lập với những đảng phái chủ yếu trị tại hai miền nam Bắc Việt Nam, nhưng những tác cồn duyên khởi theo bí quyết “cái này còn có tạo đk cho chiếc kia có, cái này sẽ không tạo tiền đề cho cái kia không; đặc điểm này sinh làm nhân cho loại kia sanh, tính năng này diệt dẫn tới sự hoại khử của loại khác” <57> như quy chế độ muôn đời, đóng góp thêm phần đưa đến việc cáo thông thường của cơ chế Ngô Đình Diệm, là đạo lý mà ta thiết yếu phủ định được.
Tác hễ tích cực từ các việc tự thiêu của Bồ-tát yêu thích Quảng Đức và những thánh tử đạo là không nhỏ và xung quanh sức tưởng tượng. Mười hai năm sau, công ty nghĩa thực dân mới của Mỹ tại miền nam bộ Việt Nam ngừng vào năm 1975. Hai miền nam bộ Bắc được thống nhất.
Vào năm 1981, Phật giáo tía miền được thống nhất. Niềm tin nhập cố và sát cánh đồng hành với dân tộc bản địa được tái xác minh như là nhà trương của GHPGVN. Những trách nhiệm mới trong bối cảnh mới được đề ra cho GHPGVN. Phương thức tiếp biến văn hóa, áp dụng lời Phật dạy vào trong cuộc sống sẽ giúp Phật giáo biến chuyển sự chọn lựa tâm linh của quảng đại quần chúng nhân dân.
Ôn lại 50 năm lịch sử dân tộc của phong trào đấu tranh bất bạo động Phật giáo để rút ra những bài học kinh nghiệm về thừa nhận thân, phụng sự nhân sinh trên tinh thần vô ngã, vô úy, trường đoản cú bi, trí tuệ và vị tha. Đây là tuyến phố phụng sự chúng sinh được tiên phật chỉ dạy, mà tất cả đệ tử Phật nên noi theo.